साहित्यको एक स्वरूप साधारणीकरण हो : राष्ट्रकवि घिमिरे

कविवर धाराप्रवाह रूपमा कविता भन्दै जानुहुन्छ, लाग्छ– सोध्न नै फुर्सद नपाइने । बल्लतल्ल एक प्रश्न उभ्याउँछन् हरिहर खनाल, “जीवन के हो त ?” कवि घिमिरेको कविता छ :

“मान्छे भएपछि मान्छेप्रति समर्पित हुन सक्नुपर्छ” भन्ने दृष्टिकोण राख्ने मानवतावादी कवि घिमिरे “कविता के हो ?” प्रश्नको छोटो उत्तरमा भन्नुहुन्छ, “कविता कविको भभिव्यक्ति हो, अभिव्यक्ति आनन्दमय हुन्छ ।” उहाँको भनाइ, राष्ट्रिय चरित्रको गौरव पक्षलाई जीवन्त बनाउने” छ । ‘आफूलाई विर्सेर मात्र कवितामा समर्पित बन्न सकिन्छ’ । स्पष्ट किटान छ उहाँको । छन्दको प्रश्न उठ्ता उहाँको कथन– “छन्दमा अब विचार, अभिव्यक्ति, दर्शन हुनुपर्ने ।”

“अणु बम अब हानी जिन्दगानी रहन्न,
नर रगत बगाई शान्ति सङ्लो बहन्न ।
मनुज मनुज एकै एउटै प्रश्न हाम्रो
कुन तरह बनाऔं विश्व सन्सार राम्रो ।

राष्ट्रिय गीतको प्रशङ्ग निकाल्छन् हरिहर खनाल । भन्छन्, “हामी २०१५ सालमा प्राइमरी स्कुलमा पढ्दा ‘गाउँछ गीत नेपाली, ज्योतिको पङ्ख उचाली…’ प्रार्थना गाउँथ्यौं । यसको रचना कहिले कसरी गरिएको थियो ?” उनको जिज्ञासालाई शान्त गर्न कविज्यू त्यसको रचनागर्भबारे अलिकति कुरा गर्नुहुन्छ, “१० सालको कुरा हो । आधार शिक्षाको तालिम लिँदै थिएँ, ६ महिना लागेछ , त्यो गीत तयार गर्न ।” त्यसको भावपक्षबारे विश्लेषण गर्दै भन्नुहुन्छ, “गीतले राष्ट्र छोओस्, राष्ट्रियता छोओस्, जन जन छोओस् । यसले त्यही गरेको छ । त्यसैले यो जन जनको बनेको छ । अमूर्त नहोओस्, गीतमा भूगोल, इतिहास, संस्कृति, वीरत्व, मनोविज्ञान, गौरव चित्रित हुनुपर्छ । किल्ला काँगडा बिनाको राष्ट्रिय गीत ! गान !!” उहाँ भावपूर्ण मुद्रामा प्रश्नसूचक दृष्टि फ्याँक्नु हुन्छ । आजको भूगोल, वृहत् नेपाल । हामी सहजै बुझ्न सक्छौं । हिजोसँग आजको भूगोल, वृहत् नेपाल । शिव, सीता, जनक, भृकुटी, हिमबत् खण्ड बिनाको…। खेकोबको भनाइ– “इतिहासको कुरा, वीरताका कुरा । आज..,” त्यति भन्न नपाउँदै उहाँले भन्नुभयो,